Jak przestać pić — pierwsze kroki

Jeśli czytasz ten tekst, prawdopodobnie masz już za sobą najtrudniejszą myśl: „coś jest nie tak". Nie musisz mieć gotowego planu ani pewności, że dasz radę. Wystarczy, że chcesz spróbować. Ten poradnik pokazuje pierwsze, realne kroki — bez straszenia, bez oceniania i bez obietnic, że będzie łatwo.

Zacznij od uczciwego przyznania — przed sobą, nie przed światem

Pierwszy krok nie polega na tym, żeby ogłosić coś rodzinie albo znajomym. Polega na tym, żeby powiedzieć samemu sobie prawdę: picie zaczęło kosztować więcej, niż daje. To trudny moment, bo latami słyszymy, że uzależnienie to kwestia słabej woli. To nieprawda. Uzależnienie od alkoholu jest chorobą — zmienia sposób, w jaki działa mózg, i dlatego „samo zaciśnięcie zębów" tak rzadko wystarcza.

Uczciwość wobec siebie brzmi na przykład tak: „W tym miesiącu piłem częściej, niż planowałem", „Sięgam po alkohol, żeby zasnąć", „Rano czuję się gorzej, dopóki się nie napiję". Nie musisz od razu nazywać tego „alkoholizmem". Wystarczy, że przestaniesz udawać, że problemu nie ma. To właśnie od tego zaczyna się odzyskiwanie kontroli.

Wyznacz cel — abstynencja czy ograniczenie?

Nie każdy zaczyna w tym samym miejscu, więc cel też nie musi być jednakowy. Warto go jednak nazwać konkretnie, bo mgliste „będę mniej pić" łatwo się rozmywa.

• Całkowita abstynencja — najbezpieczniejsza i najbardziej trwała opcja przy uzależnieniu. Dla mózgu, który nauczył się reagować na alkohol, „jeden kieliszek od święta" bywa pułapką, która szybko wraca do starego rytmu.
• Ograniczenie picia — bywa realnym pierwszym etapem, jeśli picie nie jest jeszcze uzależnieniem. Ustal wtedy twarde zasady: ile dni w tygodniu bez alkoholu, ile porcji maksymalnie, żadnego picia w samotności.

Jeśli próbowałeś już ograniczać i za każdym razem wracasz do punktu wyjścia, to ważna informacja — nie o Twojej słabości, tylko o tym, że organizm potrzebuje mocniejszego wsparcia niż sama silna wola. To nie porażka. To wskazówka, w którą stronę iść dalej.

Uważaj na odstawienie — nie każdy może przestać „na sucho"

To jedna z najważniejszych rzeczy w całym poradniku. Jeśli pijesz dużo i codziennie od dłuższego czasu, nagłe odstawienie „na sucho" bywa nie tylko trudne, ale wręcz niebezpieczne dla zdrowia. Organizm przyzwyczajony do stałej obecności alkoholu reaguje na jego brak — pojawiają się drżenie, poty, lęk, przyspieszone bicie serca, a w cięższych przypadkach drgawki czy majaczenie.

Dlatego przy długim, intensywnym piciu bezpieczniejsze jest kontrolowane odstawienie — najlepiej pod opieką lekarza, który złagodzi objawy i zadba o bezpieczeństwo. Takie bezpieczne odtrucie to nie oznaka, że „nie dałeś rady sam". To po prostu rozsądek.

Kiedy dzwonić natychmiast pod 112: jeśli u siebie lub bliskiej osoby po odstawieniu alkoholu pojawią się drgawki, utrata przytomności, silne splątanie, omamy, wysoka gorączka albo napad padaczkowy — nie czekaj. To stany bezpośredniego zagrożenia życia i wymagają pomocy pogotowia.

Usuń wyzwalacze z najbliższego otoczenia

Na początku Twoja motywacja będzie się wahać — to normalne. Dlatego nie licz wyłącznie na silną wolę, tylko ułatw sobie zadanie, zmniejszając liczbę okazji do picia.

• Fizycznie — usuń alkohol z domu, także „tę jedną butelkę na wszelki wypadek". Zmień trasę, jeśli prowadzi obok ulubionego sklepu czy baru.
• Sytuacyjnie — rozpoznaj momenty, w których picie było automatyczne: piątkowy wieczór, stres po pracy, samotność. Zaplanuj, czym je zastąpisz, zanim nadejdą.
• Społecznie — na jakiś czas ogranicz spotkania, których jedynym scenariuszem jest alkohol. To nie znaczy, że rezygnujesz z ludzi — tylko z kontekstu, który utrudnia start.

Osobnym wyzwalaczem bywa głód alkoholowy — nagłe, silne pragnienie napicia się. Warto wiedzieć, że fala głodu zwykle narasta i opada w ciągu kilkunastu–kilkudziesięciu minut. Jeśli uda Ci się ją przeczekać — zadzwonić do kogoś, wyjść na spacer, napić się wody — mija.

Oprzyj się na wsparciu — nie rób tego w pojedynkę

Uzależnienie świetnie karmi się izolacją i wstydem. Dlatego samotne zmaganie jest dużo trudniejsze niż to konieczne. Nie chodzi o to, żeby opowiedzieć wszystkim — chodzi o to, żeby mieć choć jedną osobę, która wie i kibicuje.

• Bliscy — powiedz komuś zaufanemu, na czym Ci zależy i jak może pomóc. Czasem wystarczy, że nie postawi przed Tobą alkoholu i zadzwoni w trudny wieczór.
• Grupy wsparcia — terapia grupowa i spotkania w gronie osób z podobnym doświadczeniem dają coś, czego trudno szukać gdzie indziej: ludzi, którzy byli w tym samym miejscu i nie oceniają.
• Specjaliści — terapeuta uzależnień, lekarz, ośrodek. Zawodowe wsparcie skraca drogę i zmniejsza ryzyko, że utkniesz w tym samym miejscu.

W naszym ośrodku pod Warszawą dużą wagę przykładamy do tego, żeby ten pierwszy kontakt był po ludzku — kameralnie, z rodzinną atmosferą i pełną dyskrecją. Jeśli sytuacja jest trudna, zapewniamy całodobową opiekę, a w razie potrzeby także dojazd po pacjenta. Przyjmujemy również osoby będące pod wpływem — bo wiemy, że rzadko decyzja zapada w idealnym momencie.

Terapia — praca nad tym, co pod spodem

Odstawienie alkoholu usuwa substancję, ale nie usuwa powodów, dla których się po nią sięgało. Dlatego trwałą zmianę buduje się w terapii. To tam odkrywa się, czemu picie stało się sposobem radzenia sobie ze stresem, lękiem, samotnością czy trudnymi emocjami — i uczy się innych sposobów.

Nowoczesna terapia uzależnień łączy pracę indywidualną i grupową, naukę rozpoznawania sygnałów nawrotu oraz konkretne narzędzia na codzienne trudne momenty. Nie chodzi o „naprawianie złego człowieka" — chodzi o zrozumienie siebie i odzyskanie wpływu na własne życie.

Nawrót nie przekreśla drogi

Warto powiedzieć to wprost i uczciwie: nawroty się zdarzają i nie oznaczają, że wszystko poszło na marne. Wychodzenie z uzależnienia rzadko jest linią prostą. Jeśli po tygodniach czy miesiącach abstynencji zdarzy Ci się napić — to nie powrót do punktu zero, tylko sygnał, że jakiś element planu wymaga wzmocnienia.

Najgorsze, co możesz wtedy zrobić, to uznać, że „i tak już przegrałeś", i pić dalej z rozpędu. Zamiast tego wróć do wsparcia, nazwij, co było wyzwalaczem, i zrób kolejny pierwszy krok. Ludzie, którym się udaje, to najczęściej ci, którzy po potknięciu po prostu wstawali jeszcze raz.