Leczenie podwójnej diagnozy

Bywa, że picie czy branie zaczyna się od próby zagłuszenia czegoś trudnego — lęku, który nie odpuszcza, obniżonego nastroju, wracających wspomnień. Po jakimś czasie trudno już rozdzielić, co jest przyczyną, a co skutkiem: uzależnienie i cierpienie psychiczne napędzają się nawzajem. Jeśli to brzmi jak Twoja sytuacja albo historia kogoś bliskiego, chcemy powiedzieć jedno na początek: da się to leczyć, ale zwykle trzeba zająć się obydwoma sprawami naraz.

Czym jest podwójna diagnoza

O podwójnej diagnozie mówimy wtedy, gdy u jednej osoby jednocześnie występuje uzależnienie (od alkoholu, leków, narkotyków lub zachowań) oraz inne zaburzenie psychiczne — najczęściej depresja, zaburzenia lękowe, zespół stresu pourazowego (PTSD), choroba afektywna dwubiegunowa czy zaburzenia osobowości. To nie jest rzadki wyjątek, tylko bardzo częsty scenariusz. Substancja i psychika splatają się ze sobą, a objawy jednego problemu maskują drugi.

Kolejność bywa różna. Czasem to zaburzenie psychiczne pojawia się pierwsze, a sięganie po substancję staje się formą samoleczenia — sposobem, żeby na chwilę poczuć ulgę. Innym razem to długotrwałe używanie zmienia pracę mózgu i wywołuje albo pogłębia depresję czy stany lękowe. Z perspektywy leczenia mniej istotne jest, co było pierwsze — ważne, że dziś oba problemy istnieją równocześnie i oba wymagają uwagi.

Dlaczego uzależnienie i zaburzenie psychiczne trzeba leczyć razem

Przez lata podchodzono do tych spraw osobno: najpierw „wytrzeźwiej", potem zajmiemy się psychiką. W praktyce takie rozdzielanie często zawodzi. Nieleczona depresja czy lęk to jedne z najsilniejszych czynników nawrotu — bo jeśli substancja była jedynym znanym sposobem radzenia sobie z cierpieniem, to po odstawieniu cierpienie zostaje, a narzędzie znika. I odwrotnie: trudno skutecznie leczyć depresję u kogoś, kto codziennie pije albo bierze, bo substancja zaburza działanie leków i podkopuje efekty terapii.

Dlatego dziś standardem jest leczenie zintegrowane — jeden zespół, jeden plan, obie diagnozy prowadzone równolegle. To pozwala zauważyć, jak jedno wpływa na drugie, dobrać leczenie tak, by elementy się nie wykluczały, i realnie zmniejszyć ryzyko powrotu do nałogu. Więcej o tym, jak te dwa światy się przenikają, piszemy w tekście o związku uzależnienia ze zdrowiem psychicznym.